Blended learning – kształcenie przyszłości?

Co oznacza blended learning? To forma uczenia się, która  łączy tradycyjną edukację ze zdalnymi działaniami prowadzonymi przy pomocy komputera. W rzeczywistości oznacza to sporadyczne kontakty między uczestnikami zajęć w ramach których wykorzystywany jest blended learning. W odróżnieniu od tradycyjnej formy edukacji, spotkania uczniów ograniczają się więc jedynie do zweryfikowania wiedzy nabytej za pośrednictwem komputera.

Kwestia uniwersalnej definicji zjawiska jest nadal niesprecyzowana. Jak do tej pory blended learning funkcjonuje w literaturze jako uczenie mieszane, hybrydowe, bądź model mieszany. Metoda ta powoli jednak rozwija się na gruncie edukacji.

Czym jest blended learning?

W praktyce blended learning funkcjonuje w oparciu o dwie połączone ze sobą formy uczenia się: twarzą w twarz oraz online. Osobisty kontakt z nauczycielem, ma  na celu zaangażowanie uczniów tematyką spotkań oraz poszerzanie ich wiedzy w świecie interaktywnym. Dodatkowo uczestnicy zajęć mają stały dostęp do sieci bogatej w materiały, w dowolnym miejscu i czasie, co znacznie ułatwia pogodzenie codziennych zajęć z nauką i czyni ją bardzo elastyczną.

Poza oczywiście zaoszczędzonym czasem i wygodą, zaletą blended learning, wg naukowców jest lepsze przyswajanie wiedzy oraz bardzo dobre wyniki w nauce. Blended learning sukcesywnie staje się podstawową formą nauczania, na szczeblu szkolnictwa wyższego w Stanach Zjednoczonych. Z szacunków wynika, że w swoich instytutach stosuje ją nawet 93% tamtejszych wykładowców i asystentów. Według ich przewidywań do 2013 roku ok. 40% wszystkich kursów prowadzonych będzie właśnie w oparciu o blended learning.

Nie ma ścisłych wytycznych określających proporcje „mieszanych” form nauczania internetowego i bezpośredniego. Decydują o tym potrzeby uczniów, specyfika zajęć oraz preferencje prowadzących. Dlatego też, odpowiednie przygotowanie zajęć w formie blended learning stanowi dla ich twórców nie lada wyzwanie. Określenie ram programowych, zebranie oraz umieszczenie treści w sieci, wyodrębnienie materiałów na  zajęcia w formie tradycyjnej, to działania czasochłonne i wymagające ogromnego wkładu pracy.

Mimo iż w Polsce metoda nauczania blended learning znana jest stosunkowo od niedawna, sukcesywnie zyskuje ona nowych zwolenników. Kto wie, może za jakiś czas będzie to wiodąca forma nauczania również w polskich szkołach?

M jak motywowanie

Nie od dzisiaj wiadomo, że najefektywniej uczymy się, kiedy nauka sprawia nam radość. Patrząc na wyniki rozmaitych badań, okazuje się, że większość uczniów ma trudności w szkole. Co więcej, główną przyczyną jest stres związany z ewentualnymi porażkami. Niezwykle istotne jest więc odpowiednie motywowanie uczniów przez nauczycieli, jednak nie jest to zadanie łatwe. Na szczęście istnieje kilka sposobów, które powinny to ułatwić.

1. Wskaż cel - praktyka w szkole pokazuje nam, że dzieci mają „mechaniczne” podejście do nauki, kiedy nie znają celu, przeznaczenia wiedzy oraz możliwości jej wykorzystania w życiu codziennym. Wtedy uczniowie przyswajają informacje tylko powierzchownie i na bardzo krótki okres. Dlatego istotne jest uświadomienie celu uczenia się. Nic nie podnosi tak wydajności oraz motywacji, jak osiągnięcie wyznaczonego celu i zadowolenie z siebie. Jednocześnie rodzi się pozytywne myślenie oraz wiara we własne możliwości.

2. Dobierz odpowiednie metody - kształtowanie właściwych metod nauczania i motywowania jest umiejętnością, którą nauczyciele powinni stale rozwijać i szlifować. Wnikliwe obserwowanie uczniów, poznawanie ich zainteresowań, predyspozycji, możliwości i ambicji może być bardzo pomocne. Największy wpływ na rozwój mózgu dziecka mamy do 10. roku życia, dlatego bardzo istotne jest wspieranie go w tym okresie różnymi metodami. Samoakceptacja, poczucie własnej wartości są kolejnymi niezbędnymi czynnikami, od których zależą osiągnięcia najmłodszych.

Jedną z metod jest praca w grupach. Uczniowie poznają siebie oraz kolegów. Uczą się komunikacji oraz współpracy. Dowiadują się co to szacunek wobec innych i odpowiedzialność za całą grupę. Kolejną propozycją jest przygotowanie przez młodych ludzi referatów czy ciekawostek. Przeprowadzenie lekcji z tematów, które uczniowie sami proponują czy wcielenie się w rolę nauczyciela bardzo angażuje najmłodszych i pomaga zapamiętać daną tematykę. Dobrym pomysłem jest również korygowanie błędów swoich kolegów czy naprowadzanie na poprawną odpowiedź.

 

3. Ustal właściwy system oceniania - niewątpliwie na motywację uczniów wpływa również ocena. Powinna ona wspierać karierę szkolną. Nauczyciele wraz z uczniami powinni ustalić zrozumiałe dla wszystkich kryteria oceny. Ocenianie jest również elementem rywalizacji, która pobudza uczniów do pracy. Jeżeli pedagogom zależy na jak najlepszych wynikach swoich podopiecznych, powinni rozbudzić zdrowe współzawodnictwo.

4. Wzbudź zainteresowanie wśród uczniów - nauczyciele mogą również organizować dodatkowe zajęcia, koła zainteresowań czy międzyklasowe konkursy, na których reprezentowaliby klasę uczniowie wytypowani przez swoich kolegów i pedagogów. Są to sposoby na mobilizację do pracy zarówno reprezentantów, jak i reszty klasy. Bardzo popularną formą są wycieczki czy zajęcia terenowe, które w praktyce pozwolą wykorzystać nabytą wiedzę. Pedagodzy w swojej pracy powinni również korzystać z różnych możliwości, które daje rozwój technologii. Gry dydaktyczne, komputerowe, programy telewizyjne czy tablice interaktywne są kilkoma z wielu przykładów, które pomagają dzieciom w przyswajaniu wiedzy i wzbudzają zainteresowanie. Nie zapominajmy również o nauce pozytywnego myślenia oraz odpowiednim nagradzaniu. Uczniowie, którzy podejmują działania dodatkowe, powinni być nagradzani odpowiednimi ocenami czy innymi formami wyróżnienia, np. dyplomami.

Obowiązkiem dobrego pedagoga jest dostosowanie metod w taki sposób, aby pomóc w przyswajaniu wiedzy, nauczyć aktywnego rozwiązywania problemów, przygotować do przyszłości. Nauczyciele mają wiele narzędzi do wyboru, jednak najistotniejsze jest, aby wzbudzały one zainteresowanie, były atrakcyjne i zwiększały zaangażowanie. Motywowanie nie jest prostym zadaniem, ale ma bardzo ważny cel – przekonanie uczniów, że są bardziej zdolni niż im się wydaje. Każdy jest inny i w inny sposób reaguje na dane metody. Jednak dla pedagoga nie ma większej nagrody niż zobaczenie, że starania nie poszły na marne, a podopieczni odnoszą sukcesy, ale też potrafią analizować porażki (lub wyciągać wnioski z porażek) i dążyć do określonych celów.

Gry komputerowe w edukacji

Światowy kierunek w edukacji, oparty na wykorzystywaniu gier do nauczania rozwija się już od 2003 roku. Wtedy to amerykański badacz James Gee zaczął opisywać ich wpływ na rozwój poznawczy. Od tej pory nastąpiła prawdziwa eksplozja zainteresowania grami. Okazało się m.in., że gry komputerowe pozwalają rozwijać kluczowe kompetencje XXI wieku, do których zalicza się umiejętność przetwarzania informacji, globalnego komunikowania się oraz zarządzania procesem uczenia.

Ponadto badania prowadzone w różnych ośrodkach na świecie coraz częściej wskazują na wartość gier i ich wpływ na rozwój kreatywności czy też szybkości w podejmowaniu decyzji.  Gry przestały być już wyłącznie beztroską rozrywką. Na rynku istnieje obecnie rozbudowany segment nie tylko gier edukacyjnych, ale także pomagających leczyć młodych pacjentów w trakcie chemioterapii czy rozwijających pracę mózgu, tak zwanego oprogramowania typu brain fitness.

Wielu dorosłych, w tym również nauczycieli, wciąż negatywnie odnosi się do gier komputerowych, które stały się nieodłączną częścią rozrywki dzieci. Wywodzi się to stąd, że większość osób ze starszego, „analogowego” pokolenia nie zna ich i nie umie z nich korzystać. Nie wszystkie gry muszą jednak polegać na „strzelaniu do celu”. Obecnie można wybierać spośród setek gier rozwijających różne umiejętności, od zręcznościowych wpływających na refleks po językowe, w których uczniowie muszą np. dopasować obcojęzyczne słówka do obrazków, matematyczne, uczące np. tabliczki mnożenia czy strategiczne, które symulują np. prowadzenie własnego przedsiębiorstwa.

Materiały dydaktyczne, które przypominają w obsłudze gry powodują bowiem, że uczenie jest dla dzieci bardziej atrakcyjne, a zapamiętywanie nowych treści łatwiejsze. Nowe zapisy MEN w podstawie programowej mówią m.in. o konieczności wprowadzania elementów edukacji poprzez zabawę, co jest szczególnie istotne w przypadku dzieci najmłodszych. Zapisy te wpisują się w trend nazywany edutament, czyli połączenia edukacji z zabawą. Wiele programów i aplikacji edukacyjnych bawiąc, uczy niezwykle efektywnie. Często maluchy są tak zaabsorbowane programami wzorowanymi na grach komputerowych, że nawet nie uświadamiają sobie procesu uczenia się.

Ponadto uczniowie mogą wykorzystywać gry zarówno na lekcjach jak i w ramach pracy domowej. Nauka staje się wtedy bardziej urozmaicona, a na zagadnienia omawiane w szkole można spojrzeć z nowej, „świeżej” perspektywy. Ważna jest również okazja do sprawdzania się i eksperymentowania – uczeń ma okazję, by bez konsekwencji pozwolić sobie na porażkę w grze, co w życiowych sytuacjach często nie jest mile widziane.

Możliwości podręcznika interaktywnego

Ostatnio dużo mówi się o nowych technologiach wykorzystywanych w edukacji. Są one niezbędne w dzisiejszym świecie ze względu na wymóg pokolenia, jakie dziś nauczamy. Dzieci są w pełni „multimedialne” i na co dzień korzystają z komputerów, tabletów czy smartfonów. Z drugiej zaś strony są nauczyciele ze swoimi wypracowanymi i sprawdzonymi przez lata metodami nauczania.

Okazuje się jednak, że nowe narzędzia – e-podręczniki, rzutniki multimedialne czy tablice interaktywne są urozmaiceniem i pomocą nie tylko dla dzieci lubiących cyfrowe rozwiązania, ale także dla pedagogów. Poza szerokimi możliwościami ich wykorzystania w nauczania, dają też dużą oszczędność czasu. Nigdy wcześniej nie dało się sprawdzić wiedzy wszystkich uczniów jednocześnie i otrzymać natychmiastowy wynik. Jedynym rozwiązaniem było odpytywanie pojedynczych osób z listy lub pisemne sprawdzenie ich wiedzy. To wszystko jednak zabierało czas – dziś możemy to zrobić w jednej chwili.

Nieocenione jest również zwiększenie aktywności klasy i jej zaangażowania w zajęcia, którym towarzyszą nowe technologie. Cała grupa angażuje się w rozwiązywanie kolorowych i  interaktywnych zadań. Również badania wykazują ścisły związek wykorzystywania takich narzędzi ze wzrostem efektywności nauki. Możliwości, jakie dają podręczniki interaktywne można obejrzeć na poniższych filmach:

Prezentacja podręcznika interaktywnego "Matematyka z klasą”:



Prezentacje podręcznika „Przyroda z klasą” można obejrzeć po kliknięciu na poniższy link:



Prezentacja podręcznika „Geografia XXI wieku” znajduje się na stronie:



Zachęcamy do oglądania!